Hongerstaker hoort niet in een isoleercel

De leefomstandigheden van asielzoekers in de Nederlandse detentiecentra zijn een rechtsstaat onwaardig. De zaak-Dolmatov was geen incident, schrijft studente Paula Faber.

Nog geen maand geleden stond staatssecretaris Teeven onder grote druk vanwege de zaak Dolmatov: een Russische asielzoeker die zelfmoord pleegde in een detentiecentrum voor vreemdelingen. Zijn zelfmoord was het dieptepunt in een reeks misstanden over het Nederlandse asielbeleid die al lange tijd onderwerp van discussie zijn.
De kern van het probleem is dat asielzoekers – in afwachting van een besluit over een verblijfsvergunning of in afwachting van uitzetting – maandenlang opgesloten zitten. Dit geldt voor asielzoekers die via luchthavens Nederland binnenkomen of wiens verblijfsvergunning is verlopen.

Al in 2008 stelde Amnesty International dat dit beleid mensenrechten schendt: er is sprake van vrijheidsberoving: mensen zitten 16 uur per dag in een cel en mogen alleen op bepaalde tijden, twee keer per etmaal, luchten. Hun recht op privacy wordt geschonden door maximaal zes mensen in een cel te zetten. De toegang tot activiteiten, bezoek en communicatie met de buitenwereld is erg beperkt. Met andere woorden, hoewel asielzoekers geen enkel strafbaar feit hebben begaan, lijken hun omstandigheden erg op die van een gevangenis.

Het is bekend dat dit grote nadelige effecten heeft op hun mentale gesteldheid. Daar komt nog bij dat ook kinderen, zwangere vrouwen en ouderen in deze omstandigheden moeten leven. De tijd dat iemand vastzit, kan oplopen tot achttien maanden, zonder dat mensen precies weten hoe lang ze moeten blijven. Sommige mensen worden meerdere malen vastgezet. Tot slot is er ook nog sprake van een ongelijke behandeling van mensen die over land Nederland binnenkomen: zij mogen het besluit over hun verblijf in een asielzoekerscentrum afwachten, waar zij in meer vrijheid leven.

Internationale afspraken
Dit beleid schendt niet alleen mensenrechten, het is ook in strijd met internationale afspraken. Autoriteiten moeten namelijk kunnen bewijzen dat, wanneer tot opsluiting wordt overgegaan, deze opsluiting noodzakelijk en proportioneel is. Dit geldt voor ieder individueel geval. Bovendien moeten alternatieven zijn geprobeerd en ineffectief zijn gebleken. In andere woorden: opsluiten mag slechts bij uitzondering als laatste uitweg toegepast worden. De Nederlandse overheid houdt zich hier niet aan.

Dat dit beleid niet deugt, is dus al langer bekend. Het schaadt het imago van Nederland als voorvechter voor mensenrechten ernstig. Asielzoekers, waaronder vluchtelingen die slachtoffer zijn van oorlog, vervolging of marteling, staan in hun recht om asiel aan te vragen. Toch worden zij behandeld als criminelen en zo voelen zij dat zelf ook.

Schande
De affaire Dolmatov bracht de schrijnende situatie nogmaals onder de aandacht: niet alleen is het feit dat iemand die onder toezicht staat van de overheid zelfmoord pleegt buitengewoon zorgwekkend, er bleken ook allerlei fouten te zijn gemaakt in zijn procedure waardoor hij niet eens in het detentiecentrum had mogen terechtkomen. Een grote schande. De positie van staatssecretaris Teeven wankelde, maar dankzij de steun van regeringspartij Pvda mocht hij aanblijven. Hij beloofde een onderzoek in te stellen naar de zaak en voor de zomer de Kamer in te lichten over alternatieven voor het opsluiten van asielzoekers.

Hongerstaking
Afgelopen week werd bekend dat asielzoekers die in hongerstaking waren gegaan om te protesteren tegen de omstandigheden waarin zij leven, in een isoleercel werden geplaatst om hen te dwingen te eten. Zij kregen letterlijk te horen pas uit de isoleercel te mogen als zij weer zouden eten. De zoveelste mensenrechten schending op rij: eenzame opsluiting als pressiemiddel is een vorm van marteling. Niet voor niets mag een isoleercel slechts worden gebruikt wanneer een persoon een gevaar voor zichzelf of zijn omgeving vormt. In de detentiecentra werd al in 2010 afgesproken dat hongerstaking hier niet onder valt – wat bewijst dat het in isolatie plaatsen als pressiemiddel al vaker is gedaan.

Deze misstanden werden al uitgebreid behandeld door Pauw & Witteman, EenVandaag, Nieuwsuur en verschillende kranten. Het is echter verbazend dat er niet meer ophef over is ontstaan. Staatssecretaris Teeven is langs de rand van de afgrond gegleden door de zaak Dolmatov en kon zich geen misstap meer veroorloven, zo werd gezegd. Is het onderwerpen van asielzoekers aan een vorm van marteling geen misstap? Geen reden voor Kamerleden om hun zorgen hier expliciet over uit te spreken en een debat met de staatssecretaris aan te vragen? En hoe zit het met degenen die het besluit namen om asielzoekers onterecht, en met het doel hen onder druk te zetten, in een isoleercel te zetten? Daarover is niets naar buiten gebracht, terwijl zij zich schuldig hebben gemaakt, niet alleen aan een overtreding van de regels van hun werkgever, maar ook aan een mensenrechtenschending.

Onderzoek
Er moet op zijn minst een onderzoek ingesteld worden naar hoe het besluit tot in isolatie zetten genomen werd en door wie. Ook moet bekend worden hoe vaak dit is gedaan. Er moet verantwoording worden afgelegd, en de verantwoordelijken moeten passende gevolgen ondervinden van hun daden. Ontslag lijkt daarbij geen onrechtvaardige maatregel gezien de ernst van de overtreding. Of zij strafrechtelijk vervolgd kunnen worden, is een taak voor juristen om uit te zoeken, evenals of asielzoekers die in isolatie geplaatst werden recht hebben op een schadevergoeding. Het is het minste wat een moderne rechtsstaat als Nederland verplicht is te doen – althans dat zou je zeggen. Want gezien deze lange rij misstanden in het Nederlandse asielbeleid waarbij mensenrechten en internationale afspraken op talloze manieren geschonden worden, is onze rechtsstaat ernstig in het geding. Het is tijd dat Nederlanders zich dit massaal realiseren en zich hiertegen uitspreken. Het is tijd dat autoriteiten dit onderkennen, de problemen serieus worden aangepakt en dat verantwoording wordt afgelegd.

Of de Kamer staatssecretaris Teeven op het matje roept, valt nog te bezien. Hierbij roep ik in ieder geval iedereen op die zich wil uitspreken tegen het onmenselijke beleid waarbij onschuldigen worden opgesloten en voor onderzoek naar het in isolatie plaatsen van asielzoekers, de petitie te tekenen die hiervoor is opgesteld.Bron:volkskrant.nlfoto:O.D.B.ned

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s