Grieken zien niets in werkethiek.

soti tria

INTERVIEW Met haar harde kritiek op de houding van de Grieken in de eurocrisis heeft de Griekse schrijfster zich de woede van haar landgenoten op de hals gehaald. ‘Soms krijg ik een schoen naar mijn hoofd.’

Ik ben bikkelhard’, maar dat komt omdat ik zo bezorgd ben

Soti Triantafyllou (58) doet haar handtas open en wijst op het pak vochtige doekjes dat er altijd in zit. ‘Voor als ze me weer eens in mijn gezicht spugen’, zegt de beroemde Griekse schrijfster. ‘Zo gaat dat tegenwoordig, als ik over straat loop. Soms krijg ik zelfs een schoen naar mijn hoofd.’

De auteur, die zichzelf ooit als links omschreef, is zeer kritisch over haar landgenoten en dat brengt risico’s met zich mee. Zeker in crisistijd, nu het eergevoel nog zo’n beetje het enige is dat de Grieken bezitten en het vanuit het buitenland toch al voortdurend klappen moet incasseren. Toch wil Soti Triantafyllou daar nog een schepje bovenop doen. ‘Ik ben bikkelhard’, zegt ze. ‘Maar dat komt omdat ik zo bezorgd ben.’

De boeken van de sigaarrokende schrijfster zijn steevast bestsellers in Griekenland. In de jaren negentig viel ze op doordat haar plots zich ook buiten Griekenland afspeelden. Soms waren haar hoofdpersonen niet eens Grieks. Zelf pendelde de historica en schrijfster de afgelopen jaren heen en weer tussen New York, Parijs en Athene. Dat geeft afstand om met een andere bril naar de Grieken te kijken. Die moeten niet zo gevoelig zijn, zegt ze. In de anarchistische Atheense wijk Exarchia werd ze met eieren bekogeld.

Wat verwacht u, komt er binnenkort een akkoord?

‘Ik durf het niet te zeggen’, zegt Triantafyllou. ‘Lange tijd vertrouwde ik erop dat de Europese partners wel een compromis zouden sluiten, maar ze zijn Syriza echt gaan haten in Brussel. Ik vind dat niet zo gek. Tsipras sloeg totaal de verkeerde toon aan. Hij had veel meer uit de onderhandelingen kunnen halen, maar dan had hij beleefd moeten zijn. Moeten vleien. In plaats daarvan zei Tsipras tegen de Grieken dat hij op de trom zou slaan en Merkel wel zou dansen. Nou Merkel heeft niet gedanst. Ze is ook helemaal niet het type dat danst.’

Misschien was de boodschap aan de Grieken gericht.

Het gaat alleen maar over emoties. Zo gaat dat bij Grieken altijd

‘Juist. Het gaat alleen maar over emoties. Zo gaat dat bij Grieken altijd’, zegt Triantafyllou. Er wordt niet nagedacht over strategieën. Tsipras schildert zich af als een soort David die Goliath zal verslaan en de Grieken vallen er massaal voor. Ze geloven hem omdat ze hem willen geloven. Tsipras is een populist. Hij lacht, hij belooft van alles. De Grieken zijn gaan geloven dat Europa ons iets is verschuldigd vanwege onze eeuwenoude civilisatie. Europa moet ons niet vernederen, zeggen ze. Wat een flauwekul. Stop gewoon met je vernederd te voelen en ga aan de slag, zodat we onze schuld kunnen terugbetalen.’

Meer dan een kwart van de Grieken is werkloos en 18 procent heeft door de crisis niet genoeg geld om iedere dag een basismaaltijd te eten. U bent niet echt begripvol voor de roep om een socialer beleid, desnoods buiten de euro.

‘Ik vrees voor echte hongersnood als we uit de euro gaan’, zegt de schrijfster. ‘Ik was ooit tegen de EU en wat ik me inbeeldde, is gebeurd. Veel van onze kleine ondernemingen zijn ten onder gegaan. Maar het is nu te laat. We zitten er in. Teruggaan is als eieren uit een omelet halen, het heeft geen zin. Wat we nu moeten doen, is economisch actief worden. We moeten competitief worden en ondernemen. Maar Syriza wil dat niet. Syriza is een antikapitalistische partij met enge trekjes. Ze willen geen akkoord met de eurolanden. Ze weten niet wat ze willen. Misschien willen ze een soort Venezuela worden, al hebben ze geen idee wat dat betekent. Ik vind ze gevaarlijk.’

Zelf heeft de schrijfster op Potami (De Rivier) gestemd, een aan D66 verwante partij die ook een socialer beleid wil, maar ook EU-gezind is.

Ze zucht. ‘Ik zie de crisis niet anders dan de andere Grieken, maar ik zie de oorzaken anders. We hebben fouten gemaakt. We hebben onze producten niet genoeg beschermd en gepromoot. We hebben een monsterlijke bureaucratie gecreëerd waarbij iedereen in een kantoor zijn nagels kon doen tegenover een gegarandeerd maandsalaris. Boeren werden eigenaren van koffiezaken. We dachten dat we altijd rijk zouden zijn. Een vriendin van mij kocht de mooiste villa van Athene en leende daarvoor 500 duizend euro. Vijfhonderdduizend euro. Nu kan ze haar hypotheek niet betalen. Ze hadden ons niet zoveel moeten laten lenen, maar we waren geen kinderen. We waren zelf verantwoordelijk voor wat we deden.’

In andere landen die een noodlening kregen, werkten de hervormingsvoorwaarden wel. Waarom in Griekenland niet?

‘Dat is heel pijnlijk’, zegt de schrijfster. ‘Een land als Ierland sloeg de handen ineen, hervormde en liet de crisis achter zich, terwijl wij afdrijven naar een soort nieuwe burgeroorlog. De privileges, de corruptie en de belastingontduiking bestaan nog. Volgens mij komt het door ons nationale karakter. Grieken beschouwen een werkethiek als protestants en moeten er dus bij voorbaat niets van hebben.’

U gebruikt hetzelfde stereotype dat de verhouding tussen Griekenland en Europa de afgelopen jaren zo ingewikkeld maakte. Populisten in Noord-Europa voeden zich op het beeld van de luie Griek. Uw landgenoten voelen zich vernederd.

De Griek heeft plezier, hij geniet van het weer, van seks en van blauwe golven

‘Ik vind niet dat we boos moeten worden als mensen ons lui noemen’, zegt Triantafyllou. ‘In ieder stereotype zit een kern van waarheid. Lui is misschien niet het goede woord. Langzaam is beter. Als je veel te doen hebt, is het eerste dat je vrienden hier zeggen: ‘Min agho nesse’. Wees niet gestrest. Dat je het ook druk kunt hebben zonder gestrest te zijn, snappen ze niet. Het is ons nationale motto. Alles moet leuk en langzaam zijn. De Griek heeft plezier, hij geniet van het weer, van seks en van blauwe golven. Toen minister Varoufakis en zijn blonde vrouw zich uitgebreid lieten fotograferen in hun luxe-appartement met uitzicht op de Akropolis en een tafel vol lekkernijen, was dat helemaal geen klap voor zijn imago. Iedereen vond het prachtig. De Griek vindt dat iedereen van het leven moet genieten. Dat is mooi, maar intussen verdwijnen de werkloosheid en armoede niet.’

‘Als je de oude teksten van Plato of Aristoteles leest, zie je dat zij toen al klaagden over dezelfde karaktertrekken’, zegt de Griekse schrijfster. ‘De overweldigende emoties, ons individualisme. Maar ook eeuwenoude bevolkingen kunnen uitsterven. Misschien blijkt het onze tragedie te zijn.’

Klagende Grieken

De Atheense schrijfster Soti Triantafyllou (58) staat in eigen land bekend als kosmopoliet. Ze spreekt vijf talen, studeerde farmacie in Athene en geschiedenis in Parijs. Ze promoveerde in New York op Urban Studies en ging terug naar Athene om literatuur te studeren. Ze schreef meer dan 20 boeken. In haar boek Ondergrondse Hemel beschrijft ze met het verhaal van geëmigreerde Grieken in Amerika hoe een generatie zich losmaakt van de Griekse cultuur en opgaat in de Amerikaanse droom. Voor haar bestseller De Potloodfabriek haalde ze haar inspiratie uit de Russische revolutie. De optimistische toon in haar boeken breekt met de cultuur van de pessimistische schrijver, maar juist over de klagende Griek laat Triantafyllou zich voortdurend klagend uit. Terugkomende factor in haar boeken zijn referenties aan geschiedenis en rock-‘n-roll. De schrijfster woonde twintig jaar lang in de anarchistische Atheense wijk Exarchia. Tijdens de crisis is ze verhuisd. Ze vindt het een getto geworden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s