Na het misbruik altijd een schim gebleven.

Na het misbruik altijd een schim gebleven.

Groot-Brittannië is in de ban van kindermisbruik. Het ene na het andere schandaal wordt onthuld; de media staan er bol van, de gevangenissen zitten vol zedendelinquenten. Hoe ziet het leven van direct betrokkenen er uit? Trouw sprak een slachtoffer en een dader.

Vandaag: het slachtoffer.

Ruim dertig jaar zweeg hij erover. Hij dacht dat hij het enige slachtoffer was en voelde zich schuldig.
Hij bestaat nog altijd, de chique Britse kostschool Caldicott, ten westen van Londen. Ian McFadyen, nu 49, werd er als jongetje van acht heengestuurd. Zijn ouders, van eenvoudige Schotse komaf en opgeklommen in de internationale hotelwereld, wilden hun zoon de kans geven die ze zelf nooit hadden gekregen.

Caldicott gold als opstapje naar de prestigieuze middelbare school Eton. Van daaruit kon je doorstromen naar Oxford of Cambridge, en dan was je binnen. Met McFadyen liep het anders: hij werd misbruikt door zijn leraren en eindigde verslaafd onder een brug.

Ruim dertig jaar zweeg hij erover. Hij dacht dat hij het enige slachtoffer was en voelde zich schuldig. Pas toen hij in 2008 de documentaire ‘Chosen’ zag, over drie misbruikte medeleerlingen, doorbrak hij zijn stilte. Hij begon te praten en hield niet meer op. Ook tijdens dit interview, in een hotel in het Schotse Edinburgh, vlakbij zijn woonplaats, is McFadyen niet te stuiten. Tweeënhalf uur gaat hij aan één stuk door, al valt het hem zwaar.

Geen herhaling
Hij wil mensen waarschuwen.
Ouders en kinderen moeten weten hoe sluw de daders het aanpakken en hoe je als slachtoffer langzaam de vernieling in draait.  Want de geschiedenis mag zich niet herhalen. En McFadyen wil nooit meer horen wat iemand hem ooit achteloos toewierp: “Misbruikt op Caldicott? Och, da’s een kleine prijs voor zo’n goeie opleiding.” McFadyen deed aangifte in 2008, voor misbruik dat plaatsvond tussen 1975 en 1980.

Er volgde een slopende gang door het justitiële systeem. Het was de tijd dat de politie geen trek had in zedenzaken van lang geleden; aangiftes werden ontmoedigd. Pas na vier pogingen en het ontslag van een lakse officier kon McFadyen zijn verhaal kwijt. Het proces duurde zes jaar. Uiteindelijk gingen vier daders – onder wie het vroegere schoolhoofd – de cel in. Ze hadden zich in de jaren zestig en zeventig vergrepen aan dertig leerlingen. Eén leraar werd vrijgesproken. Twee anderen ontliepen hun berechting; ze pleegden zelfmoord.

Hoe ging dat destijds, op die kostschool? McFadyen zucht diep. Zoiets begraaf je, zegt hij. Dan verzamelt hij moed en steekt hij van wal. Het eerste jaar, vertelt hij, had hij het prima naar zijn zin. Pas in het tweede jaar, toen hij negen jaar oud was, gebeurde er voor het eerst iets vreemds. “De leraar riep me naar voren in de klas. Hij liet me achter het bureau staan, vlak naast de stoel waar hij op zat, en wreef met zijn handen langs de achterkant van mijn benen. Het ging steeds verder, mijn onderbroek in. Niemand kon het zien, dacht ik, want het was een heel groot bureau met laden. Ik had geen idee wat die aanraking betekende, maar ik werd doodsbang. Ik versteende. Mijn adem stokte.”

Populair
Decennia later, tijdens de rechtszaak, lieten diverse oud-leerlingen weten dat ze wel degelijk iets hadden gezien. Maar destijds durfden ze niets te zeggen. De leraar was populair. Hij was de aantrekkelijke, joviale vrijgezel met de sportauto, op wie alle moeders stiekem een oogje hadden. Ouders vertrouwden hem. Na een jaar verliet de leraar de school, waarna het misbruik ophield. Een straf heeft hij nooit gekregen. Te weinig bewijs, vond de rechtbankjury, tot verdriet van McFadyen.

Na afloop liep McFadyen soms kromgebogen terug naar de slaapzaal. Maar hij kon er niets van zeggen. Zijn moeder vertrouwde de hoofdmeester toch?
Korte tijd later diende zich een tweede misbruiker aan: plaatsvervangend hoofdmeester George H. Dit bleek de ergste. Hij had een studeervertrek met badkamer. Daar moesten uitverkoren jongens ’s avonds komen baden, volgens een vast rooster.

“Meneer H. praatte door de openstaande deur met je, terwijl jij je waste”, vertelt McFadyen. “Na afloop nam hij je op schoot om je extra af te drogen. 
Je kreeg een koekje of chocolaatje. Hij was al wat ouder, een soort opa, heel vriendelijk. Hij kweekte een band met je. Zo’n kostschoolomgeving kent weinig troost. Mijn ouders zag ik maanden niet. Dan heb je behoefte aan een beetje genegenheid.”

Maar de genegenheid ontaardde in intimiteit. Het ging van kwaad tot erger. Vooral nadat McFadyen – voor straf – door een leraar was geslagen met een scherpe liniaal. Zijn voorhoofd lag open. Een ongelukje bij rugby, zei McFadyen thuis tegen zijn moeder. Maar zij geloofde hem niet.

Thee
Ze wist dat er lijfstraffen werden gegeven op Caldicott. Daarom reed ze dat weekend naar school om te laten weten dat dit nooit meer mocht gebeuren. Ze kwam terecht bij de hoofdmeester. Die stelde haar gerust. Heel charmant. Kopje thee. Scone erbij. Hij verzekerde haar dat haar zoontje veilig was. Daar zou hij persoonlijk voor zorgen. “Zondagavond bracht m’n moeder me terug naar school”, zegt McFadyen. Hij staart naar de grond en slikt. “Die avond heeft meneer H. me voor het eerst verkracht.”

Er zouden nog vele malen volgen, waarbij de leraar er genoegen in schepte om de jongen zoveel mogelijk pijn te doen. Na afloop liep McFadyen soms kromgebogen terug naar de slaapzaal. Maar hij kon er niets van zeggen. Zijn moeder vertrouwde de hoofdmeester toch? Dan was het vast in orde. Meneer H. deed zelf ook alsof een verkrachting normaal was. “Hij maakte me wijs dat we een intieme relatie hadden en dat dit bij onze liefde hoorde”, zegt McFadyen. “Ik was uitverkoren, het was ons geheim.

Ik geloofde dat allemaal. Zo word je er als kind in getrokken. Later, als volwassene, heb je een enorm schuldgevoel. Je voelt je medeplichtig. Ik heb erom gevraagd, denk je dan. Ik wilde die relatie toch zelf?”
Meneer H. maakte een eind aan zijn leven toen het misbruikschandaal aan het licht kwam. Hij is daardoor nooit veroordeeld. Een andere leraar, John A., kreeg vijf jaar cel omdat hij McFadyen had gedwongen tot orale seks.
Voor dat vergrijp zou de straf nu al snel op vijftien jaar liggen, zegt McFadyen. Maar vroeger waren de straffen lager, en voor historisch misbruik geldt nog de strafmaat van destijds.

Ik had totaal geen zelfrespect. Seks met mannen was het enige waar ik goed in was – dat had ik zo geleerd.
In de praktijk komt A. waarschijnlijk al na tweeënhalf jaar vrij. Onbegrijpelijk, vindt McFadyen.

‘Afscheidscadeau’
Als slachtoffer is hij voor het leven getekend. Toen hij in de puberteit kwam en begreep wat er was gebeurd, raakte hij volkomen de weg kwijt. Hij greep naar de drank. Zijn ‘afscheidscadeau’ aan de school was een alcoholvergiftiging waarbij zijn maag moest worden leeggepompt. Een jaar later – hij was toen veertien – rookte hij heroïne en reisde hij naar Londen om zichzelf seksueel over te leveren aan groepjes mannen. “Ik had totaal geen zelfrespect”, zegt McFadyen.

“Seks met mannen was het enige waar ik goed in was – dat had ik zo geleerd.”

Het opkomende gevaar van aids, nieuw in die tijd, liet hem koud.
Zijn ouders hielpen hem. Ze lieten hem werken in hotels in Dubai en op Hawaï, waar hij een luxe leven leidde. Maar in zijn woede maakte hij alles kapot met drank en drugs. Vergetelheid was het enige wat hij zocht.
Hij bouwde gokschulden op, raakte zijn huis kwijt en belandde op straat. Twee jaar zwierf hij door Edinburgh, bedelend, verslaafd aan drank en heroïne.

Hij klom op een brug en wilde springen, want hij zou toch nooit deugen. Maar hij klom er weer af en zocht hulp bij een organisatie voor daklozen. Dat werd zijn redding. Hij vocht zich terug en werd maatschappelijk werker, begaan met daklozen. Elf jaar geleden ontmoette hij Paula, zijn vrouw. Haar nam hij als eerste persoon in vertrouwen over het misbruik. Zij steunde hem. Ze begrijpt en accepteert hem, inclusief de onhebbelijkheden die hij heeft ontwikkeld.

Agressief
Het misbruik heeft blijvende invloed gehad op zijn persoonlijkheid en gedrag, zegt McFadyen. Hij is nog vaak boos en agressief. Aan drugs doet hij niet meer, maar hij drinkt nog altijd te veel. Hij duldt geen enkele autoriteit, wat tot veel conflicten leidt. Hij zoekt gevaar op, neigt naar onverantwoord gedrag en worstelt met genegenheid. Hij mag dan zielsveel van zijn vrouw houden, fysiek contact is onmogelijk. Deze kenmerken deelt McFadyen met veel andere slachtoffers, zegt hij. “Psychologisch zijn we net kopieën van elkaar.”
Gelukkig hebben we nu de ‘onderbroekregel’, waarmee kinderen leren dat alles onder hun ondergoed privé is.

Het komt nooit meer goed, is zijn overtuiging. De daders hebben zijn ‘kern’ uit hem weggehaald: zijn eigenheid, zijn mogelijkheden. In zijn eigen ogen zal hij altijd een schim blijven van de persoon die hij had kunnen zijn.

Als buitenstaander zie je ook de enorme energie waarmee McFadyen zich in de strijd tegen kindermisbruik stort. Hij heeft van alles op zijn agenda. Zo bepleit hij een meldingsplicht voor leraren die verdacht gedrag op school waarnemen. Ook voorlichting aan kinderen is volgens hem hard nodig. “Gelukkig hebben we nu de ‘onderbroekregel’, waarmee kinderen leren dat alles onder hun ondergoed privé is. Sommige ouders vinden die boodschap te ver gaan. Ze zijn bang dat hun kind er ‘overgeseksualiseerd’ door raakt. Word wakker, denk ik dan.”

‘Pedofielenvriend’
McFadyen pleit ook voor steun aan welwillende pedofielen, om te voorkomen dat ze tot een misdrijf afglijden. Dit standpunt wordt hem niet overal in dank afgenomen. Op de sociale media is McFadyen belaagd door activistische slachtoffers die hem een ‘pedofielenvriend’ noemen. Deze twitteraars denken liever in termen als ‘ophangen’ en ‘ballen eraf’. Toch verschuift er iets in de maatschappij, zegt McFadyen. Door alle media-aandacht beginnen mensen te snappen dat het veiliger is om met pedofielen in contact te blijven, zodat je hen kunt helpen en in de gaten kunt houden. “Maar gaat een pedofiel ondanks alle hulp toch de fout in, dan vind ik dat je hem zwaar moet straffen. Je moet er dan voor zorgen dat hij nooit meer met kinderen in aanraking komt.”

Persoonlijk zou McFadyen het hoofdstuk ‘misbruik’ graag afsluiten. Maar het gaat niet, ook niet na de rechtszaken. Vergeven lukt wel. Hij zal wel moeten, uit eigenbelang. “Als ik de daders niet vergeef, houd ik ze in mijn woede bij me. Dat heb ik dertig jaar lang gedaan, en het pakte heel nadelig uit. Iemand zei laatst tegen me: vasthouden aan woede is net als het vasthouden van een heet kooltje dat je naar iemand wilt gooien. Jíj bent dan degene die verbrandt. Dat klopt. Al die jaren heb ik dat hete kooltje in mijn handen gehad. De daders gingen gewoon verder met hun leven; ondertussen stortte het mijne in. Dat moet afgelopen zijn. Ik wil niet dat de daders mijn leven nog langer bepalen.”

Brits kindermisbruik
Seksueel kindermisbruik staat in Groot-Brittannië volop in de aandacht sinds 2012. In dat jaar bleek dat de populaire BBC-presentator Jimmy Savile, overleden in 2011, decennialang honderden kinderen had misbruikt.
Britse media hebben tot dusver vooral bericht over misbruik in kindertehuizen, scholen en andere instituten, zoals de nationale gezondheidszorg en de BBC. Pas de laatste maanden staat ook misbruik door familie en bekenden hoog op de agenda; naar schatting twee derde van het totale misbruik vindt plaats in de huiselijke sfeer.

Slechts het topje van de ijsberg is zichtbaar, rapporteerde de Britse Kindercommissaris Anne Longfield in november. Tussen maart 2012 en maart 2014 kreeg de politie 50.000 meldingen van kindermisbruik binnen, terwijl er volgens Longfields onderzoek in werkelijkheid naar schatting 450.000 slachtoffers waren.
Eén op de twintig Britse kinderen heeft te maken gehad met misbruik. Dat is niet meer dan in andere landen. Door alle media-aandacht zijn de laatste jaren wel meer slachtoffers bereid om misbruik te melden. Bron: Trouw.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s